Home > Waas Onroerend erfgoed
Erfpunt / Waas Onroerend erfgoed

Onder het landelijk fineer van het Waasland gaat een uitzonderlijk rijke erfgoedregio schuil. Verspreid op en in de Wase bodem kunnen meer dan 2500 waardevolle gebouwen, landschappen en archeologische vindplaatsen ontdekt worden, waarvan er bijna 300 een beschermde status hebben.

Gedurende eeuwen heeft de Waaslander onbewust een waardevol erfgoedlandschap gecreëerd. Erfgoed dat verdient om omzichtig mee om te gaan, zonder nieuwe kansen in de weg te staan. 

Ca. 12.000 jaar geleden verschijnt de eerste mens in het Wase landschap. Jagers, vissers en verzamelaars kenden gedurende eeuwen een nomadenbestaan. Bijna 6000 jaar geleden zetten ze de eerste voorzichtige stappen naar een landbouwbestaan. Meer dan 2000 jaar later markeren grafheuvels en urnenvelden hun begraafplaatsen. Tot het begin van onze tijdrekening was het bestaan van de vroege Waaslander gefixeerd op het overleven van de eigen familie op het erf.

Vanaf de 1ste eeuw na Chr. floreert het Waasland aan de rand van het Romeinse rijk. De post-Romeinse leegte in vroege middeleeuwen maakt hier vrij abrupt een einde aan. Pas rond het jaar 1000 zien we nieuwe nederzettingen ontstaan aan de rand van een uitgestrekt woud, het Koningsforeest. Toen in de 13de eeuw ook parochies in het bos en in de veengebieden werden gesticht, krijgt het Waasland zoals we het nu kennen echt vorm

Het Waasland heeft doorheen de geschiedenis vaak een grenspositie bekleed die verdedigd dient te worden. Verdedigingswerken die talrijke sporen nalieten in het Wase landschap. 

Door de stijgende vraag naar voedsel uit het naburige Antwerpen van de 15de en 16de eeuw kiezen de Wase boeren er voor om het weinig productieve landschap radicaal om te vormen tot vruchtbare bolle akkers. Het Waasland leeft op en dankzij de baksteennijverheid versteent het landschap. Wase baksteen was eerst enkel weggelegd voor de elite, maar al snel volgde ook de minder gegoede klasse. Wase foliekes in Barok- en Rococostijl zullen in de 17de en 18de eeuw de traditionele baksteenarchitectuur verrijken. 

De opkomst van de industrie en de aanleg van diverse spoorwegverbindingen wijzigen het landelijke uitzicht van de meeste Wase gemeenten grondig. Pompeuze architectuur contrasteert met de arbeiderswoningen en resulteert in Wase uitersten. 19de-eeuwse verordeningen zorgen ook in het Waasland voor een omwenteling in de funeraire tradities

Begin 20ste eeuw vormt de art nouveau een zwierige kanttekening in de marge van de Wase architectuur. Tijdens het interbellum worden traditionalisme, art deco en modernisme naast en door mekaar gebruikt in private en openbare bouwprojecten.

Al te veel wordt het recente bouwverleden herleid tot de hoogstandjes van architecturaal kunnen in postmodernistische stijl. Terwijl ook de mainstream bouwprojecten aandacht verdienen. De individualisering van de privéwoningbouw en de ondoordachte ruimtelijke planning vanaf de jaren 50-60 in Vlaanderen, en dus ook in het Waasland, verdient ook de aandacht.

Wat brengt de toekomst?
Erfpunt detecteert nieuwe tendensen die van invloed kunnen zijn op een innovatieve benadering van archeologische, bouwkundige en landschappelijke relicten. We vertrekken uit het heden, om het verleden aanwezig te maken. Alleen zo genereert het erfgoed nieuwe kansen en vrijwaren we het voor de toekomst.