Depot 04 bronzen object

Bronzen project

Een verrassende ontdekking onder een van de palen van een spieker

We blijven in het Gallo-Romeinse Waasland met onze nieuwe vondst van de maand. Ditmaal zetten we onze schijnwerpers op een object uit de opgraving in de uitbreidingszone van het logistiek bedrijvenpark Europark-Zuid te Sint-Niklaas (2008-2010). Sporen uit de vroege ijzertijd en de Gallo-Romeinse periode kwamen hierbij aan het licht.

In de omgeving van de Romeinse bewoning werd een spieker of spijker aangetroffen. Een spieker is een benaming voor kleine opslagplaatsen/schuurtjes op houten palen en is afgeleid van het Latijnse woord spicarium.

1. Zoek de betekenis van het woord spicarium eens op en je weet meteen wat men in dergelijke kleine schuurtjes werd bewaard. Heb je ook een idee waarom ze deze schuurtjes zo hoog boven de grond bouwden?

Bij het onderzoek van een van de paalkuilen van dit schuurtje deden de archeologen een vreemde ontdekking. Op de bodem van de uitbraaksporen van een paalkuil lag een bronzen voorwerp.

Armband

Dit object is wel heel herkenbaar, nietwaar. Inderdaad, het is een armband. Het is een eenvoudig exemplaar, onversierd en met een opening waardoor je je pols kan wrikken. Metalen armbanden zijn heel populair bij de Romeinen.

2. Ken je nog anderen sieraden uit de Romeinse periode?

Misschien ben je zelf wel in het bezit van een of meerdere sieraden. Heb je er al eens bij stilgestaan waarom je sieraden draagt?

Vind je sieraden gewoon mooi?/Hebben sieraden een diepere betekenis voor jou? (symbool)/Heb je ze gekregen van iemand (erfenis, cadeautje)?/ Is het een amulet dat je beschermt? (soort geluksbrenger)/Draag je het louter omdat het in de mode is?/ Geeft dit sieraad jou standing?

Dit zijn nog maar enkele van de vele redenen waarom mensen vroeger en vandaag sieraden/juwelen dragen. Kun jij er nog meer bedenken?

Nu we weten dat dit object een armband is, wordt het mysterie rond dit voorwerp alleen maar groter. Wat doet een armband nu in uitbraaksporen? Een ideale bergplaats voor sieraden is deze kuil moeilijk te noemen. Integendeel, bronzen voorwerpen raken heel snel aangetast wanneer ze in de Wase bodem terechtkomen. Langzaam maar zeker degenereren deze metalen voorwerpen tot er helemaal niets meer van overblijft. Archeologen en restaurators hebben een naam voor dit destructief proces bedacht.

3. Ze hebben hierbij een link gemaakt naar een dodelijke menselijke ziekte. Hieronder vind je enkele mogelijkheden. Wat is volgens jou de juiste term? Bronsaids, bronskanker, bronspest of bronsmalaria (misschien eens even googlen?)

Was deze armband dan meer dan een sieraad? Wat zou het dan kunnen betekenen? Archeologen hebben elders ook verrassende ontdekkingen onder spiekers/spijkers gedaan:
– bijvoorbeeld bij de opgraving in de industriezone Hoogveld te Dendermonde.
– of tijdens het archeologische onderzoek van de verkaveling Akkerbeek te Beerse.

4. Probeer aan de hand van de bevindingen van de archeologen te Dendermonde en Beerse een mogelijke functie/betekenis aan deze bronzen armband te geven.

Antwoorden op de vragen omtrent de bronzen armband

Zoek de betekenis van het woord spicarium eens op en je weet meteen wat men in dergelijke kleine schuurtjes werd bewaard. Heb je ook een idee waarom ze deze schuurtjes zo hoog boven de grond bouwden? Spicarium is afgeleid van het Latijnse woord spica, en betekent graanzolder. Deze kleine schuurtjes op palen waren ideaal om graan, maar ook bijvoorbeeld hooi te bewaren. Door het bovengronds opslaan werden problemen met vocht en allerlei (on)gedierte vermeden.

Ken je nog anderen sieraden uit de Romeinse periode? Een typisch sieraad uit de Romeinse periode is de fibula of mantelspeld. Ringen zijn ook heel populair. In het Waasland zijn er vooral ijzeren ringen met een zegelsteen (intaglio ) terug. Daarnaast heb je nog halskettingen en armbanden van glaskralen … In onze archeologische verhaallijn binnen SteM vind je verschillende mooie exemplaren van deze sieraden terug .

Ze hebben hierbij een link gemaakt naar een dodelijke menselijke ziekte. Hieronder vind je enkele mogelijkheden. Wat is volgens jou de juiste term? Bronsaids, bronskanker, bronspest of bronsmalaria (misschien eens even googlen?) Bronspest is hier het juiste antwoord. Bronspest (ook wel bronsrot genoemd) is een destructief chemisch proces bij archeologische metalen uit koperlegering. Het aanwezige zuurstof en water in de bodem zijn de motoren van deze chemische reactie. Het zet de aanwezige koperchloride in het metaal om in onder meer zoutzuur dat het voorwerp verder aantast. Je kunt zien dat een voorwerp aan bronspest lijdt door het licht- tot blauwgroen poeder dat op het oppervlak van het voorwerp wordt gevormd. In het conservatielabo kan dit destructief proces gelukkig een halt worden toegeroepen.

Probeer aan de hand van de bevindingen van de archeologen te Dendermonde en Beerse een mogelijke functie/betekenis aan deze bronzen armband te geven. Omdat deze armband in de uitbraaksporen van een van de palen is teruggevonden, gaat het vrijwel zeker om een verlatingsoffer. Gezien de link met een opslagplaats van voedsel (voor mens of dier) heeft dit offer meer dan waarschijnlijk te maken met een vruchtbaarheidsritueel.

Erfpunt verbindt en inspireert