Depot 05 aardewerk

Aardewerk

  

Ditmaal selecteerden we uit ons depot een vondst uit Beveren. Eind 1999 werd als bij toeval door een student archeologie een laatmiddeleeuwse nederzetting ontdekt bij het graven van het Deurganckdok, een nieuw havendok nabij Doel. Al snel bleek duidelijk dat het om een heel bijzondere site ging. De nederzetting was door een stormvloed (1424) helemaal van de kaart geveegd. De bewoners konden (waarschijnlijk) net op tijd vluchten, maar hun huizen en heel veel van hun bezittingen verdwenen onder een dikke laag klei. Een klein Pompei in Vlaamse bodem dat tot het einde van het vorige millennium voor iedereen verborgen is gebleven.

Tijdens de opgraving werden heel wat huisraad quasi volledig teruggevonden in het overstromingspakket dat de site bedekte: kookpotten in potin, koperen ketels, braadpannen, kruiken, kannen, bekers, schotels ….. Verder zijn er ook etensresten, fragmenten van lederen schoenen, huisraad, kleding, sieraden,speelgoed en wapens aangetroffen. Sporen van woonsten werden niet meer teruggevonden. Hiervoor waren de graafwerken aan het dok te ver gevorderd.

Schervenmateriaal

Ons object van de maand is afkomstig uit een van de grachten die tijdens de opgraving zijn onderzocht. Daar troffen de archeologen een stortpakket aan met o.m. schervenmateriaal . Uit deze scherven kon de keramiekrestaurator o.m. dit voorwerp gedeeltelijk terug samenstellen. Daarna volgde een restauratie en werden de lacunes in het voorwerp aangevuld en geretoucheerd.

Het lijkt op een grote stolp uit klei met bovenaan een handvat, versierd met lobben. Links en rechts van het handvat zijn twee ‘neuzen’ terug te vinden. Heb je ooit al eens zoiets gezien? Nee? Wel, in de middeleeuwen trof je dit voorwerp in elk huis (kasteel, burgerwoning of hoeve) aan. Nu zijn deze voorwerpen enkel nog in archeologische musea of historische monumenten terug te vinden. SteM heeft bijvoorbeeld twee mooie exemplaren.

Achterhaal de identiteit van dit voorwerp, dat is de uitdaging voor deze maand…
Is het iets decoratief? Dit exemplaar is wel heel eenvoudig, zonder veel franje. Maar er zijn exemplaren dit heel pompeus versierd zijn.

Of gaat het om iets heel praktisch? ….

We laten jullie jullie hersenen niet breken zonder enige tips natuurlijk. Heel belangrijke aanwijzingen hier zijn de roetsporen aan de binnen- en buitenkant van de stolp. Ook de ‘neuzen’ zijn hier essentieel. Zij staan hier echt niet gewoon maar mooi te wezen bovenaan deze stolp. En als laatste tip geven we mee dat ons mysterieus voorwerp heeft te maken met de veiligheid binnenshuis.

Vuurklok

Dit archeologisch voorwerp is niets meer of minder dan een VuurKlok. Alhoewel het woord ‘klok’ erin voorkomt, heeft dit object niets met tijdmeten te maken. Met vuur daarentegen…

Een vuurklok was een standaard gebruiksvoorwerp in het middeleeuws huishouden en stond in voor de brandveiligheid binnenshuis. Veel middeleeuwse woningen waren immers volledig of gedeeltelijk uit hout opgetrokken. Bij deze woonsten bevond de haardplaats (niet toevallig) zich in het midden van het huis. Deze centrale haardplaats zorgde voor warmte en fungeerde ook als kookplaats. Omwille van de brandveiligheid werden ‘s nachts de vuurklok bovenop de laatste resten van het vuur geplaatst (vandaar de roetsporen aan de binnenkant van de stolp). Het vuur onder de klok doofde echter niet uit dankzij de luchtgaten(‘neuzen’) bovenop de klok. Door de voldoende luchttoevoer bleef het vuur de hele nacht door smeulen, en was het ‘s morgens een ‘koud’ kunstje om de gloeiende restjes van het houtvuur van de vorige dag weer aan te wakkeren tot een echt vuur.

Erfpunt verbindt en inspireert