Urne

 

Bart Lauwers studeerde archeologie en aanvullend monumenten- en landschapszorg aan de KULeuven. De archeologische microbe kreeg hem op 10-jarige leeftijd te pakken toen de Archeologische Dienst Waasland – de voorloper van Erfpunt – in 1990, bijna in zijn achtertuin, het Kluizenhof opgroef. De skeletten van de opgegraven broeders en de vondsten maakten een blijvende indruk. Vandaag is hij een van de drie erfgoedconsulenten bij Erfpunt.

Zijn vondst van de maand is echter een urne die al in 1856 in Sint-Gillis-Waas werd gevonden. Ze werd, met er in de verbrande beenderen van een gecremeerde overledene, gevonden langs wat toen nog de ’Ripstraat’ was, en maakte deel uit van een groter grafveld dat wellicht in de loop van de vroege ijzertijd (ca. 800-450 v.Chr.) werd aangelegd.

Al ligt het perceel waarop de urnen werden gevonden nu langs de Herenstraat, de verwijzing naar de Reepstraat, waar zijn ouderlijk huis staat, maakt de vondst voor Bart toch dat tikkeltje specialer.

Werkwijze?

Deze urne is niet op een pottenbakkersschijf gedraaid, maar helemaal met de hand gevormd. Het lijkt misschien een eenvoudig klus, maar schijn bedriegt. Daarom vestigen we onze aandacht deze maand eens op de techniek om met de hand kommen, schalen, urnen en ander vaatwerk te maken. Hoe ging men vroeger te werk? En hoe kreeg men de wand van deze urne zo mooi glad?

Voor het maken van aardewerk heb je klei nodig. Klei moet eerst gebruiksklaar worden gemaakt door het te kneden en te verschralen. Het verschralen van klei door toevoeging van gras of ander organisch materiaal, kiezeltjes … is heel belangrijk. Het zorgt ervoor dat de klei tijdens het drogen niet te veel krimpt, en er geen barsten in het aardewerk komen tijdens het bakken.

Is de klei gebruiksklaar, dan kan je aan het werk. Kleine potjes of kommetjes kun je gemakkelijk met de hand in hun gewenste vorm kneden. Maar voor grotere potten wordt er anders te werk gegaan. Stukjes klei worden eerst tot lange fijne worstjes gerold. Met deze worstjes/rollen klei bouw je dan je pot op. De rollen/worstjes klei worden goed aan elkaar gekneed zodat de pot stevig in elkaar zit. Daarna wordt de buitenkant met behulp van houten spatels glad gemaakt. Je kan de buitenkant van het aardewerk ook polijsten door middel van een glad steentje.

Vervolgens wordt de pot in de open lucht te drogen gezet. Is de pot droog genoeg, dan kan het in een open vuur of een oven worden gebakkena

Erfpunt verbindt en inspireert