Grape

 

Na de collega’s is het de beurt aan onze vrijwilligers om hun favoriet archeologisch object in de reeks Object van de maand te presenteren. Jozef Goddaert mag hier de spits afbijten, want hij is de nestor van onze groep vrijwilligers van Erfpunt.

Geschiedenis heeft Jozef al van jongs af aan geboeid. In 1985 leerde hij de Archeologische Dienst Waasland of ADW kennen naar aanleiding van een krantenartikel over de opgraving Hof ten Damme. Nieuwsgierig fietste Jozef naar de site waar hij kennis maakte met Rudiger Van Hove, voormalig hoofd van de ADW, en toenmalig terreinarcheoloog Jean-Pierre Van Roeyen. Er werd net een nieuw opgravingsvlak afgegraven en heel wat vuurstenen artefacten kwamen aan het licht. Hier leerde Jozef de rijkdom van het archeologisch bodemarchief kennen.

Een jaar later kon Jozef met brugpensioen en meldde hij zich bij onze organisatie aan als vrijwilliger. Sindsdien prospecteerde hij met zijn metaaldetector vele opgravingen van de ADW: Waasmunster-Pontrave, Sint-Gillis-Kluizenmolen, Temse-Markt, Beveren-Markt, de verdronken nederzetting nabij Doel…

In 2002 startte Jozef na overleg met de ADW met het lokaliseren van alle verdwenen omwalde hoeven in het Waasland. Leidraad bij de zoektocht waren de kaarten van Ferraris. Gedurende enkele jaren doorkruiste Jozef het Waasland met de fiets, en met resultaat. Meer dan 100 verdwenen hoeven werden gelokaliseerd en gedocumenteerd, waarvoor onze oprechte dank.

Recent was Jozef bij ons op bezoek. Hij koos het volgende object uit het depot: een metalen grape uit de verdronken nederzetting nabij Doel, een site waar hij mooie herinneringen aan heeft.

In totaal werden tijdens de opgraving van deze verdronken nederzetting vijf grapen teruggevonden De grape behoort tot het beste kookgerei uit de middeleeuwen. Heel uitzonderlijk worden deze voorwerpen in archeologische context teruggevonden. Indien een grape versleten was of onbruikbaar door te sterke beschadiging, werd het doorgaans gerecycleerd of hersmolten tot nieuwe objecten.

Recepten…

Enig idee wat de middeleeuwers zoal klaarmaakten in een grape? Zoeken jullie enkele lekkere gerechten? Een grape is een ideale kookpot om soepen in te bereiden of stoofpotjes te laten garen. We zochten voor jullie enkele middeleeuwse recepten op.

Uit een notabel boexcken van cokeryen, een Nederlandstalig kookboek uit de vroege 16de eeuw, vonden we dit recept voor potayge (een soort dikke soep) terug:

“Neemt calfvleesch ende jonghe hoenderen, dye ontleet in stucken. Dan doet dit stoven in eenen pot met swinensmoute [reuzel] ende vleeschsop [vleesbouillon]. Dan neemt broot, dat set te weycke. Daerna doeghet doer eenen stramijn [zeef]. Hier doet ghimber inne en anders gheen cruyt, maer doeges hier eenen goeden deel [flink wat] inne. Als dese potayge aldus bereet [bereid] es, so neemt verjuis ende stekelbesien [kruisbessen]. Dat doet er dan oppe ende es ghemaect.”

Hou je van stoofpotjes? Dan moet je zeker dit basisrecept voor vlees of vis eens proberen:

“Dat siet wel [kook dat goed]. Dan neemt magher sop [kooknat], wijn, cruyt [specerijen] ende sofferain. Dan neemt dat vleesch ofte visch ende doeghet teghadere over [zet het op het vuur]. Also latet sieden niet seer [niet te hard koken], maer rechs luttele spruwen [net een beetje sudderen] over [op] tvier oft wel prossen [pruttelen] totdat ghenoec [gaar] si.”

Een notabel boexcken van cokeryen bevat nog vele andere recepten van de middeleeuwse Franse keuken en is geschreven voor ervaren koks want hoeveelheden of gaartijden ontbreken.

Ben je nieuwsgierig geworden naar de kookkunsten van de middeleeuwers? Dan hebben we hier enkele links naar interessante websites:
www.kookhistorie.nl
www.coquinaria.nl

Veel succes!!!

Bronnen

– GLERUM, J.P., Aan tafel. Antieke culinaire gebruiksvoorwerpen. Tien eeuwen eetgewoonten, koken en tafelen, Baarn, 1997.

www.kookhistorie.nl

Erfpunt verbindt en inspireert