Kelkglas

 

Na lange tijd van stilte zijn we er opnieuw met een nieuw object van de maand: een fragmentarisch bewaard kelkglas dat aan de buitenzijde met ribben is versierd. Dit fragiel kleinood dateert uit de eerste helft 14de eeuw. In deze periode waren drinkglazen nog voorbehouden voor de elite. De ribben aan de buitenzijde van het glas zijn niet alleen decoratief maar zorgen ook voor een betere grip op het glas, geen overbodige luxe als je de middeleeuwse tafelmanieren kent.

Middeleeuwse walgracht

Het glas werd aangetroffen in de vulling van de middeleeuwse walgracht tijdens een opgraving (1985) op de site Hof ten Damme te Beveren, een middeleeuws oud leen dat Lodewijk van Male in 1373 kocht van de Gentse familie Van den Damme en aan zijn dochter Margaretha Van Vlaanderen als huwelijksgeschenk schonk.

Dit kleinood had bijna in onze vaste opstelling in het SteM staan pronken. Het was helaas niet stabiel genoeg waardoor het voorlopig in het depot blijft.

Wist je dat archeologen aan de hand van het kleur van het glas kunnen uitmaken waar het glas werd vervaardigd?
Om kwartszand, het hoofdbestanddeel van glas, te laten smelten is een intense hitte nodig. Gezien in het verleden met open vuren of eenvoudige glasovens werd gewerkt die deze hoge temperatuur niet of nauwelijks konden halen, werd potas of soda toegevoegd om het smeltpunt te verlagen tot 1350 °C , een temperatuur die met houtgestookte ovens net haalbaar was.

* Soda werd verkregen uit de as van verbrande zeewier en algen.

* Potas was afkomstig van verbrand hout.

Duitse glasmakers gebruikten potas, gemaakt van takken met loof, wat een groene kleur gaf aan het glas.
Franse en Engelse glasmakers daarentegen gebruikten potas, gemaakt van verbrande varens, dat een geelbruinige of rozige kleur gaf aan het glas. Hierdoor kunnen archeologen bij goed bewaarde glasfragmenten de herkomst van het glas bepalen.

Bron

TER MOLEN, J.R. & VREEKEN, H. (eindred.), Pre-industriële gebruiksvoorwerpen. Pre-industrial utensils. 1150-1800, 1991.

Erfpunt verbindt en inspireert