Krelan e Kallamojt is een traditioneel Kosovaar gerecht op basis van maïs- en tarwebloem, eieren, yoghurt, feta en groenten. Voor Sarah is het gerecht verbonden met de herinneringen aan het lekkere eten van haar overleden grootmoeder.
In Kosovo wordt Krelan dagelijks gegeten in verschillende variëteiten en vaak als hapje bij de thee. De koek wordt in hapklare ruitvormen gesneden en geserveerd met onder meer fetakaas en opgelegde groenten.
In dit verhaal delen we eerst het interview met Sarah, vervolgens haar recept voor Krelan e Kallamojt en ten slotte een stukje duiding over groenten en hun rol in de Romeinse voeding.
Wat betekent dit gerecht voor jou? Welke herinneringen roept het bij je op?
Het doet me denken aan het lekkere eten van mijn overleden grootmoeder.
Is er een bepaald ritueel of gevoel gekoppeld aan het gerecht dat je deelt met ons?
Het wordt dagelijks gegeten in verschillende variëteiten, vaak als hapje bij de thee.
Wordt het gerecht op een bepaalde manier geserveerd?
Krelan wordt gebakken in een ronde metalen schotel met hoge rand. De koek wordt in hapklare ruitvormen gesneden en meestal geserveerd met fetakaas en opgelegde groenten.
Wat betekenen koken en samen eten voor jou en je familie vandaag? Wat betekende het vroeger?
In België eet ik helaas vaak alleen met mijn kinderen. Ik mis mijn Kosovaarse familie aan tafel.
Welk gerecht en welke smaken doen je denken aan je geboorteland?
Opgelegde groenten, zoals paprika’s en augurken, in grote bokalen.
Welk ingrediënt uit je geboorteland kan je niet missen?
Vegeta, een typische smaakmaker met diverse gedroogde kruiden, groenten en smaakversterkers, populair in de Balkan en Oost-Europa.
Welk ingrediënt of gerecht uit de Belgische keuken heb je leren kennen en gebruik/maak je nu zelf?
Sinds ik gewerkt heb in de horeca, kook ik meer Belgisch dan Kosovaars. Enkel bloedworst en witloof komen niet op het menu.
Is er een gerecht waarin je geboorteland en België samenkomen?
Tagliatelle met scampi, of is dat niet Belgisch soms?

Meng in een kom de eieren, de yoghurt en de room tot een vloeiend geheel.
Voeg de bloem, de kaas, de prei en de spinazie toe en meng tot een vloeiend deeg.
Voeg het bakpoeder toe en meng opnieuw.
Vet een ronde bakvorm met hoge rand in met olijfolie en giet het deeg in de vorm. Wrijf het deeg glad met een lepel.
Bak circa 20 minuten in een voorverwarmde oven op 175 °C.
Snijd de koek na het bakken in hapklare ruitvormen.
Serveer naar wens met fetakaas en opgelegde groenten.
Resten van groenten worden slechts zelden aangetroffen bij archeologische opgravingen. Niet dat de Romeinen geen groenten aten. Wel omdat groenten vaak gegeten worden voor de plant tot bloei komt. Hierdoor is de kans kleiner dat er stuifmeel en zaden in archeologische contexten terechtkomen.
Door de spaarzame bevindingen samen te leggen, krijgen we toch een mooi beeld van het Romeinse groentenaanbod in onze contreien.
Bij de inlijving in het Romeinse Rijk staan kolen, uien, wortels en peulvruchten reeds op het menu van de inheemse bevolking. De Romeinen voegen hier nieuwe groenten, zoals prei en selder, aan toe. Ook experimenteren ze met de kweek van verschillende variëteiten. Wilde planten, zoals asperge, worden in cultuur gebracht.
Enkel in de oogstmaanden komen groenten vers de ‘keuken’ binnen. Soms zijn bepaalde groenten gewoon afwezig of is het gamma beperkt tot enkele opties. Dat is zeker het geval in de late winter en vroege lente, wanneer enkel de kolen nog overleven en de moestuin bijna braak ligt.
Veel groenten worden in opgelegde of gedroogde toestand verwerkt. Wortel- en knolgewassen worden ingekuild om langer te bewaren.
Volgens de Romeinse medische wetenschap, die gestoeld is op het Griekse gedachtengoed, is het eten van rauwe producten voor de meeste mensen ongezond. Het zou het lichamelijke evenwicht uit balans halen en ons gelijkstellen met de dieren.
Om gezond te blijven, wordt daarom aangeraden om zoveel mogelijk bereid voedsel te eten. Of die raad ook opgevolgd wordt door het gros van de bevolking, is niet meteen duidelijk. Veel ingrediënten hebben reeds een bewaringsproces ondergaan, waardoor in veel gevallen niet meer van een rauw product kan gesproken worden.